ස්වභාවධර්මයේ සැඟවුණු ගණිතය: මොනවාද මේ 'ෆ්රැක්ටල්ස්' (Fractals)?
ස්වභාවධර්මයේ සැඟවුණු ගණිතය: මොනවාද මේ 'ෆ්රැක්ටල්ස්' (Fractals)? මීවන පතක් (Fern leaf) දිහා මොහොතකට හොඳින් බලන්න. එහි කුඩා පත්රිකාවක් කඩාගෙන බැලුවොත්, ඒ කුඩා පත්රිකාවත් මුළු මහත් මීවන පතේ හැඩයටම පුදුමාකාර ලෙස සමාන බව ඔබට පෙනෙනවා නේද? ගසක විශාල අත්තක් බෙදෙන ආකාරයත්, එහි ඇති කුඩා අත්තක් බෙදෙන ආකාරයත් අතර ඇත්තේද එවැනිම සමානකමකි. සොබාදහම පුරාම විසිරී ඇති මෙම අසිරිමත් ගණිතමය රටාව හඳුන්වන්නේ ෆ්රැක්ටල්ස් (Fractals) යන නමිනි. 📐 ෆ්රැක්ටල් එකක් කියන්නේ කුමක්ද? ගණිතයේදී ෆ්රැක්ටල් එකක් ලෙස හඳුන්වන්නේ ස්වයං-සදෘශ්යතාව (Self-similarity) සහිත ජ්යාමිතික රටාවන්ටයි. සරලවම කිවහොත්, යම් වස්තුවක කුඩා කොටසක් විශාලනය කර බැලූ විට, එය මුළු මහත් වස්තුවේ හැඩයටම නැවත නැවතත් සමාන වීමයි. 1975 දී බෙනොයිට් මැන්ඩෙල්බ්රොට් (Benoît Mandelbrot) නම් ගණිතඥයා විසින් මෙය විද්යාත්මකව ලෝකයට අනාවරණය කරන තෙක්ම, මිනිසා සිතුවේ ගණිතමය ජ්යාමිතිය කියන්නේ සෘජුකෝණාස්ර, ත්රිකෝණ සහ ගෝල වැනි සිනිඳු හැඩයන්ට පමණක් සීමා වූ දෙයක් කියායි. නමුත් ඔහු මෙසේ පැවසීය: "වළාකුළු කියන්නේ ගෝල නෙවෙයි, කඳු කියන්නේ කෝතු නෙවෙයි, ග...