ක්වොන්ටම් ලෝකයට පිවිසුමක්: පරමාණුවටත් වඩා කුඩා අදෘශ්යමාන විශ්වයේ අභිරහස්
ක්වොන්ටම් ලෝකයට පිවිසුමක්: පරමාණුවටත් වඩා කුඩා අදෘශ්යමාන විශ්වයේ අභිරහස්
අප දිනපතා දකින, අල්ලන, විඳින ලෝකය ක්රියාත්මක වන්නේ ඉතා සරල නීති පද්ධතියකට අනුවයි. අහසට විසි කළ බෝලයක් නැවත පොළොවට වැටෙයි. බිත්තියකට ගැසූ බෝලයක් ආපසු විසිවෙයි. එකම වේලාවක ස්ථාන දෙකක සිටීමට අපට නොහැක.
නමුත්, ඔබත් මමත් ඇතුළු මුළු විශ්වයම සෑදී ඇති පරමාණු සහ උප-පරමාණුක අංශු (Subatomic Particles) මට්ටමට බැස බැලුවොත්?
අප දන්නා සියලුම ස්වාභාවික නීති එතැනදී පරාජය වේ! එතැන ක්රියාත්මක වන්නේ සාමාන්ය බුද්ධියට එකඟ නැති, විස්මයජනක ක්වොන්ටම් භෞතික විද්යාව (Quantum Physics) යි.
⚛️ මොකක්ද මේ "ක්වොන්ටම්" කියන්නේ?
"ක්වොන්ටම්" (Quantum) යනු ලතින් වචනයකි. එහි තේරුම "කොපමණ ප්රමාණයක්ද" (How much) යන්නයි.
විද්යාවේදී ක්වොන්ටම් එකක් ලෙස හඳුන්වන්නේ යම් ශක්ති ප්රමාණයක කුඩාම, තවදුරටත් බෙදිය නොහැකි තනි "පැකට්ටුවකට" (Packet/Discrete unit) ය. 1900 වසරේදී මැක්ස් ප්ලෑන්ක් (Max Planck) නම් විද්යාඥයා විසින් ශක්තිය ගලා යන්නේ නොකඩවා පවතින ධාරාවක් ලෙස නොව, මෙවැනි කුඩා ශක්ති පැකට් ලෙස බව සොයාගැනීමත් සමඟ ක්වොන්ටම් විප්ලවය ආරම්භ විය.
🌀 ක්වොන්ටම් ලෝකයේ පුදුම හිතෙන නීති 3ක්
අපේ එදිනෙදා ලෝකයට වඩා ක්වොන්ටම් ලෝකය වෙනස් වන්නේ මන්දැයි තේරුම් ගැනීමට මේ ප්රධාන සංකල්ප 3 උපකාරී වේ:
1. තරංග-අංශු ද්විත්වය (Wave-Particle Duality)
අපේ ලෝකයේදී තරංගයක් (උදා: ජල තරංග) කියන්නේ එකක්, අංශුවක් (උදා: යකඩ බෝලයක්) කියන්නේ තවත් එකක්. නමුත් ක්වොන්ටම් ලෝකයේදී ඉලෙක්ට්රෝනයක් හෝ ෆෝටෝනයක් (ආලෝක අංශුවක්) යනු එකවිට අංශුවක් මෙන්ම තරංගයක් ලෙසද හැසිරිය හැකි දෙයකි. අප එය දෙස බලන/නිරීක්ෂණය කරන ආකාරය අනුව එහි ස්වභාවය තීරණය වේ!
2. ක්වොන්ටම් සුපිරිපිහිටීම (Quantum Superposition)
කාසියක් කැරකෙන මොහොතක් ගැන සිතන්න. එය නතර වන තෙක්ම සිරසද, අගය ද කියා නිශ්චිතව කිව නොහැක. එය අවස්ථා දෙකෙහිම එකතුවකි.ක්වොන්ටම් අංශුවක්ද අප එය නිරීක්ෂණය කරන තෙක්ම එකවිට අවස්ථා කිහිපයක (Multiple states) පැවැතිය හැක. මෙය වඩාත්ම ප්රසිද්ධ වූයේ අයින්ස්ටයින්ගේ සහ ශ්රෝඩිංගර්ගේ "ශ්රෝඩිංගර්ගේ පූසා" (Schrödinger's Cat) නම් ප්රසිද්ධ චින්තන පරීක්ෂණය (Thought Experiment) මගිනි.
3. ක්වොන්ටම් පැටලීම (Quantum Entanglement)
විශ්වයේ තැනෙක ඇති එක අංශුවකට සිදුවන දේ, ඊට ආලෝක වර්ෂ ගණනාවක් ඈතින් ඇති තවත් අංශුවකට එසැනින් (Instantaneously) බලපෑම් කළ හැකියි!
මෙම සංකල්පයට අයින්ස්ටයින් පවා මුලදී කැමති වූයේ නැත. ඔහු මෙය හැඳින්වූයේ "Spooky action at a distance" (දුර සිට සිදුවන අද්භූත ක්රියාවක්) ලෙසයි. නමුත් අද වන විට පරීක්ෂණාත්මකව මෙය සත්යයක් බව ඔප්පු වී ඇත.
💡 අපේ එදිනෙදා ජීවිතයට ක්වොන්ටම් විද්යාව බලපාන්නේ කෙසේද?
ක්වොන්ටම් භෞතික විද්යාව යනු හුදෙක් පොත්වල ඇති න්යායක් පමණක් නොවේ. ඔබ දැනට භාවිත කරන තාක්ෂණයෙන් 1/3ක්ම ක්රියා කරන්නේ ක්වොන්ටම් නීති නිසයි:
ස්මාර්ට්ෆෝන් සහ පරිගණක (Transistors & Microchips): ඉලෙක්ට්රෝනවල ක්වොන්ටම් හැසිරීම පාලනය කිරීමෙන් සිලිකන් චිප්ස් සාදා ඇත.
ලේසර් තාක්ෂණය (Lasers): වෛද්ය විද්යාවේදී සහ සංවර්ධන කටයුතුවලදී භාවිත වන ලේසර් කිරණ ක්රියා කරන්නේ ක්වොන්ටම් ශක්ති මට්ටම් පදනම් කරගෙනයි.
MRI යන්ත්ර: රෝහල්වල ශරීර අභ්යන්තර ඡායාරූප ගැනීමට භාවිත කරන MRI ස්කෑනර් ක්රියා කරන්නේ පරමාණුක න්යෂ්ටීන්ගේ ක්වොන්ටම් ගුණයන් මගිනි.
- ක්වොන්ටම් කොම්පියුටින් (Quantum Computing): අනාගතයේ ලෝකයේ සංකීර්ණම ගැටලු තත්පර ගණනකින් විසඳීමට නියමිත ඊළඟ පරම්පරාවේ පරිගණක තාක්ෂණයයි.
"ක්වොන්ටම් භෞතික විද්යාව ගැන සිතද්දී ඔබට කරකැවිල්ලක් හැදෙන්නේ නැත්නම්, ඔබට තවම එය තේරී නැත."
— නිල්ස් බෝර් (Niels Bohr - ක්වොන්ටම් භෞතික විද්යාවේ ප්රධාන නියමුවෙක්)
විශ්වය යනු අප සිතනවාට වඩා බොහෝ අභිරහස් සහ සුන්දරත්වයන්ගෙන් පිරුණු තැනකි. පරමාණුවක සෙවනැල්ලේ සිට මන්දාකිණි දක්වා දිවෙන මේ අසිරිමත් ගමන තවත් අලුත් කෝණයකින් දකින්න Curio Lanka සමඟ දිගටම රැඳී සිටින්න!
Comments
Post a Comment