පාඩම 01: රාත්‍රී වනාන්තරයේ නොපෙනෙන ජීවය (Unseen Life of the Tropical Rainforest at Night)

 

පාඩම 01: රාත්‍රී වනාන්තරයේ නොපෙනෙන ජීවය (Unseen Life of the Tropical Rainforest at Night)

 දහවල් කාලයේදී නිහඬව, අක්‍රියව පවතින නිවර්තන වනාන්තරයක් රාත්‍රී 6.00 පසුවූ සැණින් මුළුමනින්ම වෙනස්ම ලෝකයක් බවට පත්වන බව ඔබ දැන සිටියාද?
ශ්‍රී ලංකාවේ තෙත් කලාපීය වනාන්තර සහ කඳුකර ක්ෂුද්‍ර පාරිසරික පද්ධති (Microclimates) යනු රාත්‍රී කාලයේදී ක්‍රියාත්මක වන ජෛව විවිධත්වයේ සැබෑ නිධානයන්ය. දිවා කාලයේ සැඟවී සිටින ජීවීන් සිය ගණනක් රාත්‍රී අන්ධකාරයත් සමඟ ආහාර සොයා, සහකරුවන් සොයා සහ පාරිසරික පද්ධතියේ ක්‍රියාකාරීත්වයට එක්වෙයි.

 


රාත්‍රී අන්ධකාරයේ හමුවන අද්විතීය ජීවීන්

 


 උණහපළුවා (Slender Loris - Loris spp.): ශ්‍රී ලංකාවට ආවේණික කුඩා ක්ෂීරපායියෙකි. අඳුරේ හොඳින් පෙනෙන විශාල රවුම් ඇස් පිහිටා ඇති අතර, ගස් අතර ඉතා සෙමින් ගමන් කරමින් කෘමීන් හා කුඩා උරගයින් ගොදුරු කරගනී.


ජෛව සන්දීප්ත බිම්මල් (Bioluminescent Fungi): අඳුරු රාත්‍රියේ ස්වාභාවිකවම කොළ පැහැති ආලෝකයක් විහිදුවන බිම්මල් වර්ග තෙත් වනාන්තරවල දිරාපත් වන ශාක පත්‍ර මතදී නිරීක්ෂණය කළ හැක.


                  නිශාචර උභය ජීවීන් සහ උරගයින්: ගස් මැඩියන්                                    (Taruga, Pseudophilautus ගණයන්) සහ රාත්‍රියේ සක්‍රිය වන කුඩා දේහ සහිත සර්ප විශේෂ (උදා: කුනකටුවා, මාපිලන්)


රාත්‍රී ක්ෂේත්‍ර නිරීක්ෂණයකදී අනුගමනය කළ යුතු ආචාරධර්ම          (Field Ethics)

වනාන්තරයට හෝ එහි වෙසෙන සතුන්ට හානියක් නොවන පරිදි විද්‍යාත්මක නිරීක්ෂණ සිදුකිරීමට පහත උපදෙස් පිළිපැදීම අත්‍යවශ්‍ය වේ:

නිරීක්ෂණ මෙවලම / ක්‍රියාව

අනුගමනය කළ යුතු ආකාරය

හේතුව / විද්‍යාත්මක පදනම

රතු ආලෝකය (Red Light Torches)

විදුලි පන්දම් සඳහා රතු ෆිල්ටර (Red Filters) භාවිත කරන්න.

සුදු ආලෝකය නිසා නිශාචර සතුන්ගේ ඇස්වල සංවේදී දෘෂ්ටි විතානයට හානි සිදු වේ.

ශබ්ද පාලනය

කතා කිරීම සහ ඇවිදීම ඉතා නිහඬව සිදු කරන්න.

සතුන් බියවීම සහ ස්වාභාවික හැසිරීම් වෙනස් වීම වැළැක්වීමට.

ස්පර්ශ නොකිරීම

උභයජීවීන් හෝ උරගයින් පියවි අතින් ඇල්ලීමෙන් වළකින්න.

මිනිස් සමේ ඇති තෙල් හා රසායනික ද්‍රව්‍ය උභයජීවීන්ගේ සංවේදී සම හරහා උරා ගනී

 නිරීක්ෂණ වාර්තාකරණය සහ Citizen Science

ඔබ සොබාදහම නිරීක්ෂණය කරන අතරතුර ලබාගන්නා දත්ත පාරිසරික සංරක්ෂණය සඳහා දායක කරවිය හැක:

 1. iNaturalist භාවිතය: ඔබ දකින අමුතු කෘමියා, මැඩියා හෝ ශාකය ඡායාරූපගත කර iNaturalist යෙදවුමට යොමු කිරීමෙන් ගෝලීය ජීව විද්‍යාඥයින්ගේ සහාය ඇතිව විශේෂය හඳුනාගත හැක.     

2.  eBird යෙදවුම: රාත්‍රී කාලයේදී ඇසෙන බකමූණන් හෝ බස්සන්ගේ නාද වාර්තා කර eBird හි සටහන් කිරීමෙන් පක්ෂි සංගණන දත්ත පෝෂණය වේ.



 

Comments

Popular posts from this blog

Curio Lanka (කියුරියෝ ලංකා) – කුතුහලයෙන් ලෝකය දකින ප්‍රඥාවන්ත පරපුරක් උදෙසා!

ක්වොන්ටම් ලෝකයට පිවිසුමක්: පරමාණුවටත් වඩා කුඩා අදෘශ්‍යමාන විශ්වයේ අභිරහස්

ස්වභාවධර්මයේ සැඟවුණු ගණිතය: මොනවාද මේ 'ෆ්‍රැක්ටල්ස්' (Fractals)?